Self-Esteem Nedir? Psikolojik Bir İnceleme
Bir gün, sabah kahvemi yudumlarken, kendi değerimi nasıl hissettiğimi düşündüm. Kendime olan güvenim, çevremdeki insanlardan aldığım geri bildirimlerle şekilleniyor. Ama peki, bir insanın özsaygısı (self-esteem) tam olarak ne anlama gelir? Neden bazı insanlar kendilerini güçlü ve değerli hissederken, diğerleri kendilerine karşı daha fazla eleştiridir? Bu sorular, psikolojide yıllardır tartışılan ve üzerine pek çok farklı yaklaşım geliştirilmiş bir konu: Self-esteem, yani özsaygı.
Özsaygı, basitçe kendi değerini bilme, kendine güvenme ve kendine saygı duyma duygusudur. Ancak bu tanım oldukça yüzeysel kalabilir. Psikoloji literatürüne baktığımızda, özsaygının farklı bakış açılarıyla nasıl şekillendiğini ve hangi faktörlerin bunu etkilediğini görmek mümkün. Erkeklerin genellikle daha objektif ve veri odaklı yaklaşımlar sergileyerek bu konuyu anlamaya çalıştığını, kadınların ise daha çok duygusal ve toplumsal etkiler üzerinden ele aldığını gözlemliyoruz. Gelin, bu iki bakış açısını derinlemesine inceleyelim.
Özsaygı: Erkeklerin Objektif ve Veri Odaklı Yaklaşımı
Erkeklerin genellikle çözüm odaklı ve objektif bir bakış açısıyla özsaygıyı değerlendirdiklerini söyleyebiliriz. Psikolojik literatür, özsaygıyı bir kişinin kendine olan değerlendirmesi ve bunun sonucu olarak duygusal iyilik haliyle ilişkilendirir. Erkekler için, özsaygı çoğunlukla bireysel başarılarla bağlantılıdır. Yani, bir kişinin kendine olan güveni genellikle elde ettiği somut başarılarla artar. Araştırmalar, erkeklerin özsaygılarının büyük ölçüde iş yaşamındaki başarılarına, fiziksel güçlerine veya toplumdaki statülerine dayandığını gösteriyor.
Birçok psikolog, özsaygıyı iki ana bileşene ayırır: bilişsel özsaygı (kendi değerini bilme) ve duygusal özsaygı (kendine duyulan güven). Erkekler daha çok bilişsel özsaygıya odaklanır, yani kendilerinin ne kadar başarılı ve değerli olduklarını rasyonel bir şekilde değerlendirirler. Bu da, özsaygılarının başarılarına, ödüllerine ve toplumsal tanınmalarına bağlı olmasını sağlar.
Özsaygı ve başarının bu güçlü bağı, veri ve sonuçlarla desteklenmiş bir görüş sağlar. Başarı ve başarısızlık, erkeklerin kendilik algılarında oldukça önemli bir rol oynar. Çoğu erkek, toplumsal olarak başarılı ve güçlü olmak adına sürekli mücadele eder. Ancak, bu başarılar bazen özsaygıdan ziyade yalnızca dışsal ödüllere ve etkilere dayanır. Bu yüzden, başarılarını yitirdiklerinde veya toplum tarafından onaylanmadıklarında özsaygılarının ciddi şekilde sarsılması mümkündür.
Özsaygı: Kadınların Duygusal ve Toplumsal Etkiler Üzerinden Yaklaşımı
Kadınların özsaygıyı değerlendirme biçimi, daha çok toplumsal ve duygusal etkilerle şekillenir. Kadınlar, toplumsal roller ve ilişkiler üzerinden kendilerine değer biçerler. Psikolojik çalışmalar, kadınların özsaygılarının genellikle yakın ilişkilerinden, başkalarına sağladıkları destekten ve toplumsal algılardan etkilendiğini gösteriyor. Kadınların özsaygıları, sadece bireysel başarılarla değil, aynı zamanda başkalarına sağladıkları duygusal destek ve bakım ile de şekillenir.
Kadınların, toplumsal olarak empati kurma ve başkalarının duygusal ihtiyaçlarına odaklanma eğiliminde oldukları bilinmektedir. Bu, kadınların özsaygılarını, sadece kendi içsel değerlerinden değil, çevrelerinde kurdukları duygusal bağlardan da türetmelerine yol açar. Bir kadın, ilişkilerinde ne kadar değerli hissediyorsa, kendisini o kadar değerli hisseder. Yani, başkalarına duyduğu empati ve verdiği desteğin karşılığında kendi özsaygısını artırır.
Bununla birlikte, toplumda kadınların özsaygılarını nasıl inşa ettikleri de önemli bir faktördür. Kadınlar, sıklıkla dış görünüşlerine, annelik rollerine ya da toplumsal normlara göre değerlenir. Bu da onların özsaygılarının bazen çok kırılgan olmasına yol açabilir. Toplumsal baskılar, kadınların içsel değerlerini başkalarının onayına dayandırmalarına neden olabilir. Bu durum, özsaygılarının başkalarının değerlendirmelerine bağlı olarak şekillenmesine yol açar.
Özsaygıyı Şekillendiren Faktörler: Ortak Noktalar ve Farklar
Erkekler ve kadınlar arasında özsaygı anlayışı farklı şekillerde gelişmiş olsa da, her iki grupta da özsaygıyı etkileyen benzer faktörler bulunmaktadır. Başarı, ilişkiler, toplumsal kabul ve içsel değer, her iki cinsiyetin de özsaygılarını şekillendiren önemli unsurlardır. Ancak, erkekler genellikle daha bireysel ve dışsal başarılara odaklanırken, kadınlar toplumsal roller ve ilişkiler üzerinden özsaygılarını inşa ederler.
Bununla birlikte, özsaygının sadece bireysel bir olgu olmadığını unutmamak gerekir. Özsaygı, toplumun ve kültürün birey üzerindeki etkilerini de yansıtır. Erkeklerin daha çok başarı ve güç üzerinden özsaygılarını inşa etmeleri, toplumun erkeklere yüklediği rol ve beklentilere dayanırken; kadınlar, toplumsal bağlamda daha çok ilişkiler ve empati üzerinden kendilerini değerli hissederler.
Tartışma: Özsaygınızı Şekillendiren Unsurlar Neler?
Özsaygı konusu oldukça derin ve çok boyutlu bir konu. Kendi özsaygınızı nasıl inşa ediyorsunuz? Başarılarınız mı, ilişkileriniz mi, yoksa toplumsal kabul mü daha fazla etkiliyor? Erkeklerin ve kadınların özsaygıya bakış açılarındaki farklılıkları düşündüğünüzde, hangi faktörlerin sizin hayatınızda daha fazla rol oynadığını merak ediyorum. Yorumlarınızı paylaşarak bu ilginç tartışmaya dahil olabilirsiniz.