Evrenin Hikaye Günlüğü Yazılar

Istibah Ne Demek Osmanlıca? Felsefi Bir Yolculuk Geçen gün bir arkadaşım Osmanlıca metinler üzerine çalışırken bana “Istibah ne demek?” diye sordu. Cevap vermeden önce durup düşündüm: Dil yalnızca kelimelerden ibaret değil, aynı zamanda düşünce ve değer sistemlerinin bir yansımasıdır. Biz istibah kelimesini çözmeye çalışırken aslında insanın dünyayı anlama biçimini, etik seçimlerini ve bilgiye yaklaşımını sorguluyoruz. Peki, istibah ne demek ve felsefi perspektiflerle nasıl okunabilir? Istibah: Osmanlıca Tanımı ve Kökeni Istibah, Osmanlıca metinlerde genellikle “temizlik, arınma, tertemizlik” anlamında kullanılır. Arapça kökenli bir kelime olan “istibah” temizlik ve düzeni ifade ederken, aynı zamanda insanın hem fiziksel hem de zihinsel arınma sürecini çağrıştırır.…

Küçük Bir Yanlış Anlama mı, Yoksa Dilin Gizli Kuralları mı? “Ister İstemez” Nasıl Yazılır? Geçen gün eski bir arkadaşımın mesajına bakarken bir cümlede takıldım: “Olayı ister istemez kabullenmek zorunda kaldım.” İçimden hemen geçti: acaba doğru mu yazmış, yoksa bir yanlış anlaşılma mı var? Dil, öyle bir labirent ki, bazen en basit görünen ifadeler bile kafa karıştırıcı olabilir. Peki, Ister istemez nasıl yazılır? sorusunun cevabı neden bu kadar tartışmalı ve önemlidir? Bu yazıda hem tarihçesine bakacağız hem de modern Türkçedeki kullanımlarını detaylı şekilde inceleyeceğiz. Tarihçesi: “İster İstemez”in Kökeni Türkçede birleşik veya ayrı yazılan ifadeler yüzyıllardır dilbilimcilerin ilgisini çekmiştir. “İster istemez” de…

Tarihte İlk Kurşunu Kim Sıktı? Bazen tarih, sadece kitaplardan okunan bir dizi olay gibi gelir insana. Ama bazı anlar vardır, bir anlık bir karar, bir kurşun sesi, hayatları sonsuza kadar değiştirebilir. 1914 yılının o sıcak yaz günlerinden birini hayal ediyorum. Birçok insan için sıradan bir gündü ama birçoğu için ise kaderin yazıldığı bir anıydı. O kurşun… O ilk kurşun. Kim sıktı, ne hissetti, ne amaçla sıktı? Bu sorular, yıllardır beni meşgul eden, her defasında kalbimde derin izler bırakan bir hikâye. Bir Gündüz, Bir Gece: 28 Haziran 1914 Yaz tatili başlamıştı. Okuldan çıkıp evin hemen arkasındaki parka gitmek, oyun oynamak, dostlarımla…

Kaynamış Su İçmek Faydalı Mı? – Bir Hikâyenin İçinde Kayseri’nin o soğuk kış akşamlarından biriydi. Evde, annemin mutfaktan yükselen o klasik yemek kokusunun arasında bir şey vardı, ama tam olarak neydi? Bunu anlamaya çalışıyordum, bir yandan da günlük defterimi karıştırıyordum. Sonra, gözlerim bir anda içtiğim su bardağına takıldı. Sıcak, ama kaynamıştı. “Kaynamış su içmek faydalı mı?” diye düşünürken, birkaç gün önce yaşadığım bir olayı hatırladım. O an, sıcak suyun bana verdiği huzuru fark ettiğim anı. Hem de tam o anda, içimden yükselen bir dalga gibi bir düşünce dalgası yayıldı: “Acaba gerçekten faydalı mıydı?” — O Akşam: Bir Yudumda Kaybolan Zihinsel…

Genel İngilizce ve Siyasetin Evrensel Dili Siyaseti incelerken aklımıza ilk gelen kavramlar genellikle güç, iktidar ve düzen üzerine odaklanır. Kim hangi araçları kullanarak toplumsal davranışları şekillendiriyor? Kurumlar hangi mekanizmalarla bireylerin davranışlarını yönlendiriyor? Bu soruların ışığında “Genel İngilizce” kavramını düşünmek, sadece bir dil meselesi değil, aynı zamanda ideolojilerin, kurumların ve küresel katılımın bir yansıması olarak okunabilir. Dil, iktidar ilişkilerinin hem aracı hem de göstergesi olabilir; meşruiyet kazanan söylemler, toplumları bir arada tutarken, sınırları belirler ve farklılıkları görünür kılar. Güç, İktidar ve Dilin Siyaseti İngilizce, uluslararası ilişkilerde ve küresel iletişimde dominant bir rol oynuyor. Ancak bu hegemonya, sadece ekonomik ve kültürel güç…

Eylül Ayında Ceviz Sulanır Mı? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Değerlendirme İstanbul’da yaşayan biri olarak, sokakta, toplu taşımada, günlük hayatın her alanında gözlemlediğim şeyler, bazen bana her şeyin birbiriyle ne kadar ilişkili olduğunu hatırlatıyor. Bu yazımda, mevsimsel bir konudan, “Eylül ayında ceviz sulanır mı?” sorusundan yola çıkarak, bu soruyu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramlarla inceleyeceğim. Evet, başlık biraz sıradan, hatta ilk bakışta belki komik gelebilir, ancak bu kadar derin ve kişisel olan İstanbul’da, her soru aslında toplumsal bir yansıma içeriyor. Ceviz Sulamak: Basit Bir Tarım İşi mi? Eylül ayında ceviz sulanır mı sorusu, genellikle tarım…

Giriş: Sözcüklerin Gücü ve Mekânın Anlamı Edebiyat, insan deneyimini anlamlandırmanın en incelikli yollarından biridir; kelimeler, tıpkı bir duvarın tuğlaları gibi, bir mekânın kimliğini inşa eder. Bir daire düşünün: iskan belgesi olmayan bir daire. Resmî olarak yaşanabilirliği onaylanmamış, ama kendi sınırlarında bir dünya barındıran. Edebiyat perspektifinden baktığımızda bu mekân, bir karakterin psikolojik sınırları, bir anlatının gizli temaları, hatta bir metinlerarası ilişki ağı için bir metafor olabilir. Anlatı teknikleri ve semboller, dairenin kapısından içeri adım attığınız anda devreye girer: her köşe, her gölge, her boşluk bir hikâye taşır. İskân Olmayan Mekânın Edebi Temsilleri Modernizm ve Mekânın Belirsizliği Modernist yazarlar, mekânı çoğu zaman…

Roj Kız İsmi Mi? Geleceğe Dair Bir Analiz Hepimizin hayatında, zaman zaman, merak ettiğimiz bazı konular vardır. Bu yazıyı yazmamın sebebi de tam olarak bu: Roj adı, gerçekten bir kız ismi mi? 5-10 yıl sonra, böyle bir ismin toplumda ne tür değişimlere neden olabileceğini düşündüm. Günümüz dünyasında isimler, kimlikler ve kişilikler arasındaki sınırlar giderek daha belirsizleşiyor. Teknolojinin ve sosyal medyanın etkisiyle, kim olduğumuz ve hangi ismi taşıdığımız her geçen gün daha önemli bir hale geliyor. Peki, Roj gibi bir ismin gelecekteki toplum ve birey ilişkileri üzerinde ne gibi etkiler yaratabileceğini hiç düşündünüz mü? Ben, 28 yaşında bir genç yetişkin olarak,…

Paragrafta Olay Yorumlama Nedir? Bir Kavga, Bir Müzakere Beni tanıyanlar bilir, tartışmayı severim. Ama bu, her şeyin doğru ya da yanlış olduğu, her şeyin bir tarafı olduğu anlamına gelmez. Paragrafta olay yorumlama konusu da aslında tam olarak bu noktada devreye giriyor. Bazen, insanlar bir olay hakkında yorum yaparken, düşündüklerinden çok daha fazlasını söylüyorlar—ya da tam tersi, söylediklerinin ne kadar anlamsız olduğunu fark etmiyorlar. Evet, tartışmanın biraz “tuzlu” haline geçtik. Ama doğruyu söylemek gerekirse, paragrafta olay yorumlama, hem güçlü hem de zayıf yönleri olan bir beceri. Hem basit hem de kafa karıştırıcı, hem doğru hem de yanlış olabilen bir konu. O…

Merak, Dikkat ve Nozzle Temizliği: Psikolojinin Objektifi Bir gün, 3D yazıcımın baskısı istediğim gibi çıkmadığında, nozzle’ın tıkalı olduğunu fark ettim. Bu basit teknik problem, bana insan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri düşünmek için ilham verdi. Neden bazen basit bir temizlik işi ertelenir? Neden bazı insanlar rutin bakım konusunda sabırlı iken diğerleri stres yaşar? Nozzle temizliği, sadece fiziksel bir eylem değil; aynı zamanda dikkat, motivasyon ve duygusal zekânın sınandığı bir mikro kozmos gibidir. Bilişsel Perspektif: Algı ve Dikkat Nozzle temizliği yaparken karşılaştığımız ilk zorluk, genellikle problemi doğru tanımlamaktır. Filament akışı yavaşlamış mı, yoksa nozzle tamamen tıkalı mı? Bu durum, bilişsel…