Merhaba! Cosmopark sayfasına hoş geldiniz. Bugün gündemimizde “Dünyada şu anda basılı para miktarı ne kadardır” var.
Dünyada Şu Anda Basılı Para Miktarı Ne Kadardır?
—
Giriş: Para, Para, Para!
Beni tanıyanlar zaten biliyor: İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, her an espri yapmaya meyilli, ama biraz da fazlasıyla düşünen bir tipim. Ama bu yazıda, işin mizahi kısmını bırakıp, ciddi ciddi düşündüğüm bir sorudan bahsedeceğim: Dünyada şu anda basılı para miktarı ne kadardır? Bu soruyu kafama takıp, başıma iş açmadan bir şekilde araştırmaya koyuldum.
Ama tabii, hemen söyleyeyim; bu yazının sonunda olayı bir şekilde mizahi bir şekilde bağlayıp, ciddi olamayacağım, çünkü… ben hep komik olmalıyım.
Basılı Para: Hani o Toptancı Fiyatına Alabildiğimiz Banknotlar
Şimdi, bu basılı para meselesini düşününce aklıma gelen ilk şey, eski zamanlardan bildiğimiz o kocaman para yığınları. Hani şu banknotları bir arada tutmanın neredeyse imkansız olduğu yığınlar… Bir gün eski kafalı bir bankamatik kullanıyorsun, para çekiyorsun ve kafanda hep bir soru beliriyor: “Bu kadar para nasıl var? Hangi akıl bu kadar parayı basıyor?”
Tabii, sistemin arkasında ciddi bir ekonomi ve planlama var, ama kimse işin ciddiyetine inanmıyor. Çünkü en son aldığınız 50 TL’yi ödeyip dükkândan çıkarken, cebinizdeki 20 TL ile aynı parayı ödedikten sonra bir garip hissediyorsunuz: “Bunun bir sırrı var!”
Çünkü basılı paranın miktarını arttırmanın, devletlerin ekonomisine nasıl etki ettiğini çoğu kişi tam olarak anlamıyor.
—
Dünyada Basılı Para Miktarı Ne Kadardır?
Şimdi, gelelim sorumuza. Yani gerçekten dünyada şu anda basılı para ne kadar? Aslında, bu konuda kesin bir cevap yok. Çünkü basılı paranın miktarı sürekli değişiyor. Ancak bazı tahminlere göre, 2023’te dünyada toplam basılı para miktarının yaklaşık 40 trilyon dolar civarında olduğu söyleniyor.
Ama bu rakam biraz kafa karıştırıcı. Şu an, paranın neredeyse yüzde 90’ı dijital ortamda. Yani bankalar, merkez bankaları ve diğer finansal kuruluşlar, parayı fiziken değil, dijital ortamda tutuyor. Hatta bazen, “Yok ya, benim param nereye gitti?” dediğinizde aslında paranız kaybolmamış oluyor, sadece “rakamsal” bir değişiklik yapılıyor. Cebimizde 50 TL yok ama banka hesabımızda 50 TL var.
—
İç Ses: “Bunu Nasıl Hızlı Çözerim?”
(Düşüncelerim: “Ya bu basılı parayı anlatmaya çalışırken okuru sıkmamam gerek. Hem biz burada İzmir’de yaşıyoruz, eğlenceli olmalı! Kimse teorik bilgilerden hoşlanmaz.” Bak yine felsefi düşündüm, durdum! Gerçekten kimse teorik şeyleri sevmez, herkes eğlenmek ister. Hadi bakalım…”)
—
Para Basmanın En Kolay Yolu: 1 TL, 10 TL ve 50 TL Miktarı Arasında Kapanan O Boşluk
Bir akşam İzmir’de çarşıya çıktım. Elimde yalnızca 50 TL vardı, ama bir şekilde cüzdanımda 5 TL’lik bozuk paralar da vardı. Sadece iki şey yapmam gerekti: 50 TL’yi kasaya vereceğim ve aynı anda 5 TL’lik bozuk paraları cebime atıp “Yine kazandım” diyeceğim.
Ama işin mizahi tarafı şu: O 50 TL’yi başka bir zamanda, farklı bir alışverişte harcadığımda aynı 50 TL’yi ödediğimi düşündüm. Çünkü 50 TL, 50 TL’dir. Ama düşününce, basılı para sisteminin karmaşıklığını çözmeye çalıştım, ve sonrasında ne yaptım? Cüzdanı karıştırmaya başladım. O kadar çok bozuk parayla meşguldüm ki, 50 TL’lik banknotun ne kadar değerli olduğunu unutmuşum. Bu arada, 50 TL’yi cebimde taşımaktan daha çok 5 TL’yi taşımak daha kolay.
İşte basılı paranın hikayesi de biraz böyle: Bankalar para basıyor, ama banknotların gerçek değerini anlamak her zaman bu kadar kolay olmuyor. Çoğu insan o parayı harcarken sadece harcıyor ve ödemeyi yapıyor. Ama arka planda, o paranın değeri ile ilgili çok ciddi işler dönüyor. Para basmanın ve işin dijital boyutlarının ardında çok karmaşık hesaplamalar var.
—
“Sürekli Basılan Para Ne Anlama Geliyor?”
Şimdi burada yine hepimizin kafasına takılan bir soru var: “Bu kadar basılan para ekonomiyi nasıl etkiliyor?” Bir bakıma, sürekli para basmak, enflasyona yol açabiliyor. Bir şeyin çok basılması, o şeyin değerini düşürür. Hani bir zamanlar, “Türkiye’de enflasyon %80” dediklerinde herkes “Şaka mı yapıyorsunuz?” diye düşünüyordu. İşte o “büyük” paraların sürekli basılması, enflasyonun patlamasına sebep olabiliyor.
O yüzden “Çok para basmak ne anlama gelir?” sorusunun yanıtı, “Çok paranın değeri düşer” şeklinde özetlenebilir. Yani, basılı para miktarının artması, bazen onun değeriyle de oynamak demek. Ama ben bu yazıyı yazarken, basılı paranın değeriyle değil, onun yarattığı karmaşa ve kafa karıştırıcı etkisiyle oynuyorum.
—
İç Ses: “Bu Yazı Ne Olacak?”
(Düşüncelerim: “Ama dur, sadece para basmakla bitmedi ki olay. Her şeyin bir başlangıcı var. Bu yazıyı biraz daha giydirip, şık bir şekilde tamamlamak lazım.” Şaka maka ben yazı yazarken bile para üzerine düşünmeye başladım. Bunu okuyacaklar nasıl anlayacak ki?”)
—
Sonuç: Para Var, Ama Önemli Olan Kullanma Şekli
Kısacası, dünyada şu anda basılı para miktarı, tahminlere göre 40 trilyon doları buluyor. Ama bu paraların çoğu dijital ortamda işlem görüyor. Hani o paranın bir kısmını düşündükçe, “Bu kadar parayı kim basıyor?” demek geliyor insanın aklına. Ama bir şekilde herkes de bu sistemin içinde. Sonuçta, para var, basılmaya devam ediyor ama asıl mesele, onun nasıl kullanıldığı.
Ne kadar basılırsa basılsın, paranın değeri bir noktada etkileme yaratabilir. Ama unutmayın, burada ne kadar paranın basıldığı değil, bizim bu paraları ne kadar değerli kullanabildiğimiz önemli.
Ve böylece, İzmir’den yazmaya devam ediyorum, hem esprili hem de birazcık derin bir şekilde.
Bugün “Dünyada şu anda basılı para miktarı ne kadardır” üzerine güzel bir yolculuk yaptık. Cosmopark ile daha fazla içerik için takipte kalın!