Demokrasi Nedir, 1. Sınıf?
Geçenlerde, birinci sınıf öğrencilerine demokrasi hakkında bir şeyler öğretmeye çalışan öğretmenimi izlerken, kendi hayatımda demokrasiye dair öğrendiklerimi bir kez daha düşündüm. O gün, sınıfta herkesin kafasında aynı soru vardı: “Demokrasi nedir?” Ama benim aklımda sadece tek bir şey vardı: “Bizim demokrasi anlayışımız gerçekten ne kadar doğru?” Bunu anlamak için uzun bir yol kat etmem gerektiğini düşündüm ve o düşüncelerle bir sürü anı gelip gitti aklımda.
İlk Farkındalık: Demokrasinin Ne Olduğunu Anlamaya Çalışmak
Birinci sınıf öğrencilerinin gözüne baktım. O masum bakışlarda, demokrasiye dair bir şeyler öğrenmeye çalışan bir grup çocuk vardı. Öğretmen, demokratik seçimlerin ne olduğunu anlatıyordu ama çocukların kafasında beliren ilk soru çok basitti: “Birini neden seçiyoruz?” Tam da bu noktada, ben kendime soruyordum: “Biz, gerçekten de doğru seçimleri mi yapıyoruz?” Yani, bir çocuğa demokrasi anlatırken, sadece o kadar basit bir şey mi olurdu? Tabii ki hayır. Demokrasi, insanların bir arada yaşarken, haklarını savunması, eşitlikten yana olması demekti. Ama bunu, gerçekten uygulayabiliyor muyduk? O çocuklar anlamaya çalışırken, bir yandan bu soruları soruyordum kendime.
Hayal Kırıklığı: Demokrasi ve Gerçek Dünya
Birden kendimi o çocukların yerine koydum. Küçük, dünyayı tam olarak anlamayan ama her şeyin farkında olan o saf bakış açısıyla baktım. Öğretmen demokrasiyi anlatmaya devam ederken, aklımda o anın geçmişi, bugünü ve geleceği arasında bir bağ kurmaya çalışıyordum. Demokrasi deyince, benim için aklıma gelen ilk şey, herkesin eşit olduğu, kendi düşüncelerini rahatça ifade edebileceği, seçimlerde sesini duyurabileceği bir dünya hayaliydi. Ama gerçekten de dünya böyle mi? Çocukların o masum bakışlarıyla demokrasiye olan inancım biraz sarsılmaya başladı. Ne zaman bir seçim olsa, sonrasında olanları düşününce, bu hayalin ne kadar uzak olduğunu fark ettim.
Birinci sınıftaki o çocukların demokrasiye bakışıyla, gerçek dünyadaki karmaşa arasında uçurumlar olduğunu düşündüm. Ne kadar güvenebilirim ki demokrasiye, diye sordum içimden. Hayal kırıklığına uğradım. Demokrasi denildiğinde, eşitlik ve haklar, çoğu zaman gündeme gelmiyor. Bunun yerine, güç ve çıkar ilişkileri devreye giriyor. Oysa ki, bu çocuklar o kadar saf, o kadar masum ve o kadar net bir şekilde ne istediklerini biliyorlar. Onların dünyasında, demokrasi, hepimizin eşit olduğu bir yerdi.
Umut: Birinci Sınıfın Öğrettiği Şey
O gün sınıfta yaşadığım hayal kırıklığından sonra, akşam eve dönerken, birinci sınıfın bana öğrettiği şeyi düşündüm. Gerçekten de, demokrasi, o çocuklar gibi saf ve masum bir şekilde anlaşılmaya çalışılmalıydı. Onların gözlerinde gördüğüm umut, bana bir şey hatırlattı: Demokrasi sadece bir kavram değil, aynı zamanda bir süreçtir. Ve bu süreç, her bir bireyin katkısıyla gelişir.
Belki de doğruyu yapmak, sadece doğru seçimleri yapmak değil, bir arada yaşarken eşitliği savunmak ve başkalarının haklarına saygı göstermekle ilgilidir. Çocuklar, dünyayı anlamadıkları için saf ve temiz bakış açılarıyla demokrasiyi yorumluyorlar. Ama belki de bizler, büyüdükçe, bu saf bakışları kaybediyoruz. O yüzden demokrasiye dair bir şeyler öğrenirken, çocuklardan öğrenecek çok şeyimiz olduğunu düşündüm. Bazen en saf bakış açıları, en doğru olanlar olabilir. Ve belki de işte tam bu yüzden, demokrasiye her zaman inanmamız gerektiği hala geçerli.
Sonuç: Demokrasi, Bizim Seçimimiz
Demokrasi, sadece bir kavram ya da bir seçim sistemi değil; aynı zamanda toplumların kendisini nasıl şekillendirdiğiyle ilgilidir. O çocukların dünyasında demokrasi, eşitlik ve hakların savunulması demekti. Ama bizler, ne yazık ki bazen demokrasiyi uygularken kendi çıkarlarımızı gözetiyoruz. Ama işte o küçük çocukların gözlerinden gördüğüm umut, bana şunu hatırlattı: Demokrasi, ancak tüm bireylerin eşit haklara sahip olduğu, saygı ve hoşgörüyle dolu bir dünyada gerçek anlamını bulur. O yüzden, belki de bu konuda yapmamız gereken tek şey, birinci sınıf çocuklarının saf gözlerinden bakabilmeyi öğrenmek.