Silifkenin Yoğurdu Oyunu Hangi Yöreye Aittir? Küresel ve Yerel Perspektiften Bakış
Hadi biraz nostalji yapalım! Çocukken mahallede arkadaşlarla oynadığımız oyunlardan biri vardı; “Silifkenin yoğurdu” diye bilinen. Oynaması bir hayli eğlenceli olan bu oyun, aslında sadece çocukların değil, büyüklerin de hafızasında yer etmiş. Bu oyunla ilgili merak ettiğim şeylerden biri de, “Silifkenin yoğurdu oyunu hangi yöreye ait?” sorusuydu. Ben Bursa’da yaşıyorum ve burada her şeyin bir yöresi, kökeni olduğu gibi bu oyun da oldukça fazla araştırmaya ve merak etmeye değer. Bu yazıda hem Türkiye’nin farklı köylerinden hem de dünyadan benzer oyunlara dair gözlemlerimi paylaşacağım, hem de bu geleneksel oyunların toplumsal ve kültürel bağlamdaki önemini inceleyeceğim. Belki de birçoğumuzun çocukluğuna dokunan bu oyun, aslında o kadar da sıradan bir şey değil.
Silifkenin Yoğurdu Oyununun Yöresi ve Kökeni
Öncelikle, “Silifkenin yoğurdu” oyununun Türkiye’nin hangi bölgesine ait olduğunu konuşalım. Adı geçen “Silifke”, Mersin ilinin bir ilçesi ve burada gerçekten de bu isyan edilen yoğurdun meşhur olduğu biliniyor. Ancak, bu oyun her ne kadar Mersin’e ait gibi görünsede, aslında Türkiye’nin birçok yerinde benzer şekillerde oynanan bir oyun. Farklı bölgelerde farklı adlarla anılabiliyor ama “Silifkenin yoğurdu” olarak bilinen versiyonunun, özellikle Akdeniz bölgesinde, Silifke’nin bulunduğu coğrafyada popüler olduğunu söyleyebilirim. Her ne kadar oyun kendi adını Silifke’den almış olsa da, aslında Türkiye’nin pek çok yerinde rastlanan ve çocuklar tarafından aynı şekilde oynanan bir geleneksel oyun diyebilirim.
Benim çocukluğumda, Bursa’da da mahallede bu tarz oyunlar oldukça yaygındı. Bizler de sokaklarda ya da okulda “Silifkenin yoğurdu” oynarken aslında toplumsal bağları kuvvetlendiren bir etkinlik yapıyorduk. Ama tabii ki, her kültürün oyunları da kendine özgü. Mersin’in Silifke ilçesinde çocuklar “yoğurdu” hep “yoğurtlu” şekilde hayal ederek oynarken, başka yerlerde bu oyun biraz daha şekil değiştirebiliyor. Zamanla, bu tür oyunların yerel kültürün bir parçası haline geldiğini görmek insanı hem mutlu ediyor hem de düşündürüyor.
Küresel Bakış: Farklı Kültürlerdeki Benzer Oyunlar
Şimdi, bu yerel oyuna küresel bir açıdan bakalım. Düşündükçe aklıma gelen bir diğer benzer oyun, Fransa’daki “Le loup et l’agneau” adlı çocuk oyunudur. Burada da benzer bir şekilde, çocuklar arasında güç ve strateji odaklı bir oyun oynanır. Hatta dünya çapında, çocuklar arasında oyunlar çoğu zaman bu şekilde halk kültürünün yansıması olarak karşımıza çıkar. Sadece bir fiziksel aktivite olarak değil, aynı zamanda kültürel kimliğin bir parçası olarak da bu oyunlar önem kazanır.
Bunu örnek vermemin nedeni şu: “Silifkenin yoğurdu” gibi geleneksel oyunlar sadece eğlenceden ibaret değildir. Kültürel mirasın korunması, dilin aktarılması, değerlerin gelecek nesillere taşınması gibi işlevlere de sahiptir. Türkiye’de de benzer oyunların farklı köylerde ve şehirlerde farklı adlarla oynandığını biliyoruz. Birçok çocuk, koca taşları yuvarlarken, ya da silifkenin yoğurdu oyununu oynarken, aslında bir nesilden diğerine bir kültür aktarımı yapmaktadır. Aynı zamanda oyunlar, toplumsal rollerin, işbirliğinin, paylaşmanın ve liderlik gibi kavramların öğrenildiği bir alan haline gelir.
Oyunların Toplumsal Bağlamdaki Rolü
Bir oyun ne kadar eğlenceli olursa olsun, bazen farkında olmadan, toplumsal bir anlam taşır. “Silifkenin yoğurdu” gibi oyunlar da, bir anlamda çocukları toplumsal hayata hazırlayan, onları bir arada oyun oynamaya teşvik eden ve aynı zamanda grup içindeki iletişim becerilerini geliştiren bir araçtır. Hangi yöreye ait olduğunun ötesinde, bu tür geleneksel oyunlar toplumda birliği, dayanışmayı ve birlikte eğlenmeyi sağlar. Çocukken, sokakta “Silifkenin yoğurdu” oynarken aslında kasıtlı olmadan, farklı kültürlerden ve kökenlerden gelen diğer çocuklarla sosyal bağlar kuruyorduk. Farklı yörelerden gelen isimler, çocuklar arasında ne kadar yakın ilişkiler kurulabileceğini gösteriyor.
Bugün, belki de daha çok dijital oyunlarla vakit geçiriyoruz, ancak fiziksel oyunların, özellikle geleneksel olanlarının, çocukların sosyalleşmesinde hala çok önemli bir yeri var. Bu tür oyunlar, hem geçmişi hatırlatıyor hem de geleceğe yönelik sosyal becerilerin gelişmesine yardımcı oluyor. Her bölgeden gelen bir çocuk, belki de aynı oyunu oynarken farklı kurallar ekleyerek ya da farklı adlarla çağırarak, kendi kültürünü de içine katıyor. Böylece hem kendi kimliğini keşfediyor hem de diğerleriyle nasıl etkileşimde bulunacağını öğreniyor.
Sonuç: Silifkenin Yoğurdu ve Kültürel Bağlar
Sonuç olarak, “Silifkenin yoğurdu oyunu hangi yöreye ait?” sorusunun cevabı hem çok basit hem de çok derin. Mersin’in Silifke ilçesinin adını taşıyor olabilir, ancak aslında Türkiye’nin farklı köylerinde ve şehirlerinde benzer isimlerle oynanan geleneksel bir çocuk oyunu. Küresel düzeyde baktığımızda, böyle oyunların sadece eğlenceden ibaret olmadığı, aynı zamanda toplumsal kimliklerin, kültürlerin, değerlerin ve sosyal bağların güçlendiği bir alan olduğunu görmüş olduk. Belki de bu tür geleneksel oyunlar, gelecekte daha da değerli olacak ve bizler de onlara yeniden dönüp, çocukluğumuzu hatırlayacağız. Birlikte oynamanın, iletişim kurmanın ve paylaşmanın gücünü her zaman hatırlatacaklar.