Günün Tarihini Yazan Formül Nedir? Bir Excel Formülünden Öğrenmenin Dönüştürücü Gücüne
Öğrenmek bazen büyük bir keşifle değil, küçücük bir merakla başlar. Bir hücreye bugünün tarihini otomatik olarak yazdırmak için kullanılan basit bir Excel formülü bile “Bu nasıl çalışıyor?” sorusunu doğurabilir. O soru, ezberlenmiş bir bilgiden çok daha değerlidir; çünkü öğrenmenin asıl gücü, cevabı bilmekten ziyade doğru soruyu sorabilmektir.
Excel’de günün tarihini yazan formül oldukça basittir:
=BUGÜN()
Microsoft’un Excel belgelerine göre BUGÜN() işlevi, çalışma sayfası açıldığında geçerli olan tarihi döndürür. İşlev herhangi bir bağımsız değişken gerektirmez. Microsoft Destek+1
Peki bu küçük formül pedagojik açıdan bize ne anlatabilir?
Bir Formül, Bir Öğrenme Deneyimine Nasıl Dönüşür?
Bu yazıda Günün tarihini yazan formül nedir ile ilgili temel kavramları Cosmopark diliyle açıklıyoruz.
Bir öğrencinin yalnızca =BUGÜN() yazması ile bu formülün neden çalıştığını keşfetmesi arasında önemli bir fark vardır. İlkinde işlem tekrarlanır; ikincisinde anlam kurulur.
Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı tam da burada önem kazanır. Öğrenci bilgiyi yalnızca dışarıdan alan pasif bir alıcı değil, önceki deneyimleriyle yeni bilgiler arasında bağlantılar kuran aktif bir özne olarak görülür.
Örneğin şu sorular basit bir Excel etkinliğini araştırmaya dönüştürebilir:
– Tarih neden her gün otomatik değişiyor?
– Excel tarihi nasıl saklıyor?
– =BUGÜN()+7 yazarsak ne olur?
– Bir projenin teslim tarihini otomatik hesaplayabilir miyiz?
– Formül çalışıyor ama sonucu yanlış biçimde gösteriyorsa sorun nerede?
Böylece bir elektronik tablo, matematiksel düşünme, problem çözme ve eleştirel düşünme için küçük bir laboratuvara dönüşür.
Ezberden Anlamaya: Öğrenme Teorilerinin Rolü
Davranışçı yaklaşımlar tekrar ve pekiştirmenin önemini vurgularken bilişsel yaklaşımlar bilginin zihinde nasıl işlendiğine odaklanır. Yapılandırmacı yaklaşım ise öğrenenin bilgiyi deneyim ve önceki bilgileriyle ilişkilendirerek yapılandırmasını öne çıkarır.
Bugün bunları birbirinin alternatifi olarak görmek yerine, uygun bağlamlarda birlikte düşünmek daha anlamlıdır. Bir öğrenci önce =BUGÜN() formülünü öğrenebilir, ardından tarihleri toplama-çıkarma işlemleriyle kullanabilir ve sonrasında gerçek bir proje takvimi tasarlayabilir.
Bu süreçte önemli olan yalnızca sonucun doğru olması değildir. Öğrencinin “Neden böyle?” ve “Başka nasıl yapılabilir?” sorularını sorabilmesidir.
Öğrenme Stilleri Tartışmasından Öğrenme Stratejilerine
Eğitimde öğrencilerin farklı şekillerde öğrenebildiği gerçeği önemlidir; ancak bunu katı “öğrenme stilleri” kategorilerine ayırmak dikkat gerektirir. Daha verimli yaklaşım, öğrencilerin farklı öğrenme stratejilerini kullanabilmesini desteklemektir.
Bir öğrenci formülü yazarak öğrenirken başka biri örnek bir tablo üzerinden daha iyi kavrayabilir. Bir başkası ise formülün gerçek hayatta kullanıldığı bir senaryoyu inceleyerek bağlantı kurabilir.
Buradaki pedagojik hedef, öğrenciyi tek bir öğrenme biçimine hapsetmek değil; okuma, uygulama, tartışma, açıklama, deneme ve yansıtma gibi farklı yolları kullanabilmesini sağlamaktır.
Metabiliş: “Ben Bunu Nasıl Öğrendim?”
Güncel eğitim araştırmaları, öğrencilerin kendi öğrenme süreçleri hakkında düşünmesinin önemini güçlü biçimde destekliyor. Education Endowment Foundation’ın 2025’te güncellenen değerlendirmesinde metabiliş ve öz düzenleme yaklaşımları yüksek etkili uygulamalar arasında gösteriliyor; öğrencinin planlama, izleme ve değerlendirme becerilerinin açık biçimde öğretilmesi özellikle vurgulanıyor. EEF+1
Bu nedenle bir Excel etkinliğinin sonunda yalnızca “Doğru cevabı buldun mu?” diye sormak yerine şu sorular daha öğretici olabilir:
Neyi zaten biliyordum? Nerede zorlandım? Hangi hatam bana yeni bir şey öğretti? Bir sonraki problemi nasıl farklı çözebilirim?
Bir zamanlar öğrenirken yapılan küçük bir hatanın sonradan en kalıcı bilgiye dönüştüğü deneyimler çoğumuzun hafızasında vardır. Belki de öğrenmenin en insani tarafı budur: Yanlış yapmak, doğru yolu görünür hâle getirebilir.
Teknoloji Eğitimi Dönüştürüyor, Ama Tek Başına Yeterli Değil
Yapay zekâ, çevrim içi platformlar, etkileşimli uygulamalar ve dijital içerikler öğrenme olanaklarını genişletiyor. Fakat teknoloji kullanmak ile teknolojinin öğrenmeyi iyileştirmesi aynı şey değil.
UNESCO’nun 2023 Küresel Eğitim İzleme Raporu, eğitim teknolojisinin bazı bağlamlarda küçük ve orta düzeyde olumlu etkiler sağlayabildiğini; ancak teknolojinin pedagojik amaçtan bağımsız kullanılmasının öğrenme sonuçlarını garanti etmediğini vurguluyor. Raporda Peru’da pedagojik entegrasyon olmadan dağıtılan bir milyondan fazla dizüstü bilgisayarın öğrenmeyi artırmadığı, Çin’de ise yüksek kaliteli ders kayıtlarının kırsal bölgelerde milyonlarca öğrenciye ulaştırılmasının olumlu sonuçlar verdiği örnekleniyor. 2023 GEM Report+1
Buradaki ders açık: Araç değil, öğrenme amacı merkezde olmalı.
Bir öğrencinin yapay zekâdan cevabı alması ile cevabı sorgulaması arasında dağlar kadar fark vardır. Geleceğin eğitiminde asıl becerilerden biri, bilgiye ulaşmak kadar bilginin güvenilirliğini değerlendirmek olacaktır.
Eğitimin Toplumsal Boyutu: Herkes İçin Aynı Öğrenme Fırsatı Var mı?
Pedagoji yalnızca sınıfta gerçekleşen bir öğretim tekniği değildir. Eşitlik, erişim, ekonomik koşullar, dijital imkânlar ve aile ortamı da öğrenmenin parçasıdır.
UNESCO verileri, çevrim içi eğitimin milyonlarca öğrenciye ulaşmasına rağmen dünyanın en yoksul öğrencilerinin önemli bir bölümüne erişemediğini gösteriyor. Bu nedenle “teknoloji eğitimi demokratikleştiriyor” cümlesi ancak erişim eşitliği de sağlandığında anlam kazanıyor. UNESCO Yayınları
Bir öğrencinin hızlı internet bağlantısına sahip olmasıyla ortak kullanılan eski bir cihaz üzerinden ders takip etmesi aynı öğrenme deneyimini yaratmayabilir. Dolayısıyla geleceğin pedagojisi yalnızca “Daha fazla teknoloji nasıl kullanılır?” sorusunu değil, “Bu teknoloji kimin hayatını gerçekten kolaylaştırıyor?” sorusunu da sormalıdır.
Bir sonraki yazıda yeniden buluşmak üzere; Günün tarihini yazan formül nedir konusunu bugünlük kapatıyoruz.
Geleceğin Öğrenme Deneyimi Nasıl Olacak?
Yapay zekâ destekli kişiselleştirme, uyarlanabilir öğrenme sistemleri, dijital portfolyolar ve veri temelli değerlendirme eğitimde giderek daha fazla yer bulacak. Ancak teknoloji geliştikçe insan unsurunun değeri azalmak zorunda değil; tam tersine artabilir.
Geleceğin öğrencisinin yalnızca formül yazması değil, hangi formülün neden uygun olduğunu açıklaması gerekecek. Sadece bilgiye ulaşması değil, kaynağın güvenilirliğini değerlendirmesi beklenecek. Yalnız çalışması değil, başkalarıyla iş birliği yapması da önem taşıyacak.
Belki birkaç yıl sonra “=BUGÜN() formülü nedir?” sorusu çok daha az önemli olacak. Asıl soru şu olacak:
“Bir problemi çözmek için hangi bilgiye ihtiyacım olduğunu nasıl keşfederim?”
İşte dönüştürücü öğrenme tam burada başlar. Bir hücreye bugünün tarihini yazdıran küçük bir formül, doğru pedagojik yaklaşımla öğrenciyi zaman, veri, matematik, teknoloji ve düşünme üzerine konuşmaya götürebilir.
Ve belki öğrenme yolculuğunun en güzel tarafı da budur: Bazen büyük bir değişim, yalnızca küçük bir hücreye yazılan =BUGÜN() ile başlayabilir.